مولانا کیست؟ زندگی‌نامهٔ جلال‌الدین محمد بلخی
از بلخ تا قونیه: زندگی‌نامهٔ مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، دیداری که زندگی‌اش را دگرگون کرد، آثاری که از او مانده و اینکه چرا افغانستان، ایران و ترکیه همه او را از خود می‌دانند.
۱۲ عقرب ۱۴۰۵ · خواندن در 2 دقیقه
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، که به نام‌های مولوی و در غرب «رومی» نیز شناخته می‌شود، یکی از بزرگ‌ترین شاعران و عارفان زبان فارسی است. شعر او هشت سده است که خوانده می‌شود و امروز در سراسر جهان به زبان‌های گوناگون ترجمه شده است.
زندگی‌نامه در یک نگاه
| سال | رویداد |
|---|---|
| ۶۰۴ هجری قمری / ۱۲۰۷ میلادی | زاده شدن در بلخ، در خانوادهٔ بهاءالدین ولد، عالم و واعظ نامدار |
| حدود ۱۲۱۸–۱۲۱۹ میلادی | کوچ خانواده از بلخ، اندکی پیش از هجوم مغول |
| پس از سال‌ها سفر | ماندگار شدن در قونیه، در سرزمین روم (آناتولی امروز) |
| ۶۴۲ هجری قمری / ۱۲۴۴ میلادی | دیدار با شمس تبریزی |
| ۶۷۲ هجری قمری / ۱۲۷۳ میلادی | درگذشت در قونیه |
برخی منابع زادگاه او را وخش، شهری در قلمرو بلخ در تاجیکستان امروز، می‌دانند؛ لقب «بلخی» از همین پیوند با بلخ آمده است.
دیدار با شمس تبریزی
مولانا تا میانسالی فقیه و مدرس محترمی در قونیه بود. دیدار با درویشی سرگردان به نام شمس تبریزی زندگی او را دگرگون کرد: مولانا از مسند تدریس به سماع و شعر روی آورد. شمس پس از مدتی ناپدید شد و درد این جدایی سرچشمهٔ بسیاری از غزل‌های پرشور مولاناست، تا جایی که دیوان غزل‌هایش را به نام شمس، «دیوان شمس»، می‌خوانند.
آثار
| اثر | دربارهٔ آن |
|---|---|
| مثنوی معنوی | شش دفتر شعر با حکایت‌ها و اندیشه‌های عرفانی؛ نزدیک به ۲۶ هزار بیت |
| دیوان شمس (دیوان کبیر) | غزل‌ها و رباعی‌های عاشقانه و عارفانه |
| فیه ما فیه | گفتارهای مولانا به نثر |
| مکتوبات | نامه‌های او |
| مجالس سبعه | هفت مجلس وعظ |
گزیده‌ای از بیت‌های او را با معنی در شعر مولانا آورده‌ایم.
درگذشت و میراث
مولانا در سال ۱۲۷۳ میلادی در قونیه درگذشت. شب درگذشت او را پیروانش «شب عروس» (وصال) می‌نامند. پس از او، پسرش سلطان ولد طریقت مولویه را سامان داد که سماع چرخان آن، رقص درویشان، امروز در جهان شناخته‌شده است. یونسکو سال ۲۰۰۷، هشتصدمین سالگرد زادروز او، را سال مولانا نامید.
مولانا از آن کیست؟
افغانستان او را به نام زادگاهش، بلخ، می‌شناسد؛ ایران او را شاعر بزرگ زبان فارسی می‌داند؛ آرامگاهش در قونیهٔ ترکیه است. شاید درست‌ترین پاسخ این باشد که مولانا میراث مشترک همهٔ فارسی‌زبانان و همهٔ دوستداران شعر است. دربارهٔ پیوند فارسی دری و فارسی ایران، دری و فارسی را بخوانید.
پرسش‌های رایج
مولانا کجا به دنیا آمد؟
در سال ۱۲۰۷ میلادی در بلخ (برخی منابع: وخش، در قلمرو بلخ) به دنیا آمد.
مولانا کجا دفن است؟
در قونیه، در ترکیهٔ امروز.
شمس تبریزی که بود؟
درویشی که دیدارش با مولانا در سال ۱۲۴۴ میلادی زندگی و شعر او را دگرگون کرد.
منابع
اشتباهی دیدید؟ به ما بنویسید.
