نوروز: تاریخچه، رسم‌ها و سفرهٔ سال نو در افغانستان و ایران
نوروز، جشن آغاز بهار و سال نو، هزاران سال است که از بلخ و کابل تا شیراز و دوشنبه برگزار می‌شود. تاریخچه، رسم‌ها و خوراک‌های نوروزی در افغانستان و ایران.
۱۶ عقرب ۱۴۰۵ · خواندن در 2 دقیقه
نوروز، به معنای «روز نو»، جشن آغاز سال نو خورشیدی است که با اعتدال بهاری، معمولاً در ۲۰ یا ۲۱ مارس، همزمان است. در این لحظه شب و روز برابر می‌شوند و بهار آغاز می‌شود. نوروز ریشه در فرهنگ‌های کهن ایرانی دارد و امروز در افغانستان، ایران، تاجیکستان و بسیاری از سرزمین‌های دیگر جشن گرفته می‌شود.
نوروز در یک نگاه
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| زمان | لحظهٔ اعتدال بهاری؛ نخستین روز ماه حمل در افغانستان و فروردین در ایران |
| معنا | تولد دوبارهٔ طبیعت، آغاز تازه، آشتی و دیدار |
| یونسکو | نوروز در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشری ثبت شده و افغانستان نیز از کشورهای این پرونده است |
| سازمان ملل | ۲۱ مارس به نام «روز جهانی نوروز» شناخته می‌شود |
رسم‌های نوروز در افغانستان
- هفت میوه: هفت نوع میوهٔ خشک، مانند کشمش، چارمغز، بادام، پسته، سنجد، زردآلو و شفتالوی خشک، که در آب خیسانده می‌شوند و نوشیدنی ویژهٔ نوروز است.
- سمنک: حلوایی از جوانهٔ گندم که زنان شب‌ها، همراه با آواز «سمنک در جوش ما کفچه‌زنیم»، ساعت‌ها هم می‌زنند.
- میلهٔ گل سرخ: در مزار شریف، با شکفتن گل‌های لاله در دشت‌ها، مردم به تماشای گل و میله می‌روند. مراسم برافراشتن «جهنده» در آنجا از رسم‌های پرآوازهٔ آغاز سال بوده است.
- میله‌ها و دیدارها: رفتن به دامنه‌ها و باغ‌ها، دیدار با خویشاوندان و بزرگان.
- خانه‌تکانی: پاک کردن خانه پیش از سال نو.
در سال‌های اخیر نوروز در افغانستان از فهرست تعطیلات رسمی کنار گذاشته شده است، اما بسیاری از خانواده‌ها در داخل و بیرون از کشور همچنان آن را در خانه جشن می‌گیرند.
نوروز در ایران
- هفت‌سین: سفره‌ای با هفت چیز که نامشان با «س» آغاز می‌شود، مانند سبزه، سمنو، سیب، سنجد، سیر، سماق و سرکه.
- چهارشنبه‌سوری: شب آخرین چهارشنبهٔ سال، با پریدن از روی آتش.
- دید و بازدید: دیدار با خانواده و دوستان در روزهای نوروز.
- سیزده‌بدر: روز سیزدهم فروردین، گذراندن روز در طبیعت.
واژه‌های نوروزی
| واژه | معنا |
|---|---|
| حمل / فروردین | نخستین ماه سال خورشیدی در افغانستان / ایران |
| تحویل سال | لحظهٔ دقیق آغاز سال نو |
| عیدی | هدیه یا پولی که بزرگ‌ترها به کوچک‌ترها می‌دهند |
| میله | گردش و تفریح گروهی در طبیعت (در دری) |
شعر و نوروز
بهار و نوروز از مضمون‌های همیشگی شعر فارسی است. فال گرفتن از دیوان حافظ در آغاز سال نیز در بسیاری از خانه‌ها رسم است؛ دربارهٔ آن در فال حافظ بخوانید. خوراک‌های نوروزی و روزمره را هم در غذاهای افغانی ببینید.
پرسش‌های رایج
نوروز چه روزی است؟
نخستین روز سال خورشیدی، همزمان با اعتدال بهاری، معمولاً ۲۰ یا ۲۱ مارس.
هفت میوه چیست؟
نوشیدنی نوروزی افغانستان از هفت نوع میوهٔ خشک خیسانده در آب.
آیا نوروز در یونسکو ثبت شده است؟
بله، نوروز در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشری ثبت شده و افغانستان نیز از کشورهای این پرونده است.
اشتباهی دیدید؟ به ما بنویسید.
