رفتن به محتوا
گگنجینهٔ واژهزبان فارسی، از واژه تا فرهنگ

خانه / غذا و آیین‌ها

لباس افغانی زنانه: انواع، دوخت‌ها و لباس محفلی و عروس

از پیراهن ساده با تنبان تا گند پرکار عروسی: لباس افغانی زنانه چه انواعی دارد، دوخت‌های سنتی کدام‌اند و برای روزمره، محفل و عروسی چه چیزی انتخاب می‌شود.

۲۵ عقرب ۱۴۰۵ · خواندن در 3 دقیقه

لباس افغانی زنانه: انواع، دوخت‌ها و لباس محفلی و عروس
عکس: HAROLDPH / Pixabay

لباس افغانی زنانه از رنگارنگ‌ترین لباس‌های سنتی منطقه است. شکل پایهٔ آن معمولاً یک پیراهن بلند با تنبان (شلوار گشاد) و یک چادر یا دستمال است، اما دوخت، رنگ و تزئین آن از ولایتی به ولایت دیگر و از روزمره تا محفل فرق می‌کند.

دوخت‌ها و تزئین‌های سنتی

دوختویژگی
خامک‌دوزیگلدوزی ظریف و هندسی با نخ ابریشم، مشهور در قندهار؛ معمولاً روی یخن و سرآستین
آینه‌دوزیدوختن آینه‌های کوچک روی پارچه؛ از نشانه‌های لباس کوچی
مهره‌دوزی و سکه‌دوزیمهره، منجوق و سکه‌های فلزی روی سینه و دامن، بیشتر در لباس‌های محفلی
گلدوزی دستی رنگینقش‌های گل و بته با رنگ‌های تند روی زمینهٔ تیره یا روشن

لباس کوچی

لباس کوچی از شناخته‌شده‌ترین لباس‌های افغانی است: دامن بسیار پرچین، رنگ‌های تند، آینه‌دوزی و مهره‌دوزی فراوان روی سینه و آستین. امروزه بسیاری از دیزاین‌های «جدید» محفلی، الهام‌گرفته از همین لباس‌اند، اما با پارچه‌های سبک‌تر و تزئین کمتر.

لباس افغانی ساده برای روزمره

  • پیراهن تا زانو یا بلندتر با تنبان هم‌رنگ یا متضاد.
  • گلدوزی کم، فقط روی یخن یا سرآستین.
  • پارچه‌های نخی و سبک برای تابستان، پشمی یا مخمل نازک برای زمستان.
  • آستین بلند و برش گشاد برای کسانی که دیزاین پوشیده و اسلامی می‌خواهند؛ همراه با چادر یا دستمال بزرگ.

لباس محفلی و مخمل

برای محفل‌ها، نامزدی و عید، لباس‌ها پرکارتر می‌شوند: پارچهٔ مخمل یا ساتن، دامن پرچین، کمربند دوزی‌شده و تزئین فراوان روی سینه. لباس مخمل در فصل سرد طرفدار زیادی دارد، چون هم گرم است و هم رنگ‌ها روی آن عمیق‌تر دیده می‌شوند. برای دختران و کودکان هم مدل‌های کوتاه‌تر و سبک‌تر از همین طرح‌ها دوخته می‌شود.

گند افغانی و لباس عروس

در بسیاری از خانواده‌ها، عروس در مراسم‌های مختلف عروسی چند لباس می‌پوشد. لباس‌های سنتی بلند و پرکار — که در برخی جاها «گند افغانی» گفته می‌شوند — با گلدوزی، مهره و آینه برای مراسم‌هایی مثل حنابندان انتخاب می‌شوند. در رسم رایج افغانستان، عروس در مراسم نکاح و «آینه مصحف» معمولاً لباس سبز می‌پوشد؛ رنگ سبز نشانهٔ خوش‌یمنی و زندگی تازه دانسته می‌شود.

نکته‌هایی برای انتخاب دیزاین

  1. اول مناسبت را مشخص کنید: روزمره، محفل خانوادگی، عید یا عروسی.
  2. برای دوخت دستی سنتی، زمان کافی بگذارید؛ خامک‌دوزی و آینه‌دوزی کار چند هفته است.
  3. رنگ چادر یا دستمال را هم‌زمان با لباس انتخاب کنید.
  4. برای کودکان، پارچهٔ نرم و تزئینی که پوست را آزار ندهد انتخاب کنید.
  5. اگر لباس را آماده می‌خرید، کیفیت دوخت پشت گلدوزی را هم ببینید.

لباس، بخشی از فرهنگ

لباس سنتی در افغانستان فقط پوشش نیست؛ نشانهٔ هویت، ولایت و مناسبت است و در عید، نوروز و عروسی جلوهٔ بیشتری پیدا می‌کند. دربارهٔ لباس مردانه در مقالهٔ لباس افغانی مردانه نوشته‌ایم و دربارهٔ خوراک‌های سنتی در غذاهای افغانی.

پرسش‌های رایج

لباس افغانی زنانه از چه بخش‌هایی تشکیل می‌شود؟

معمولاً پیراهن بلند، تنبان گشاد و چادر یا دستمال؛ دوخت و تزئین آن بسته به ولایت و مناسبت فرق می‌کند.

خامک‌دوزی چیست؟

گلدوزی ظریف و هندسی با نخ ابریشم که در قندهار مشهور است و بیشتر روی یخن و سرآستین دوخته می‌شود.

عروس افغان در نکاح چه رنگی می‌پوشد؟

در رسم رایج، عروس در مراسم نکاح و آینه مصحف لباس سبز می‌پوشد که نشانهٔ خوش‌یمنی است.

اشتباهی دیدید؟ به ما بنویسید.

بیشتر بخوانید