سعدی کیست؟ زندگینامهٔ کوتاه سعدی شیرازی
استاد سخن، شاعر گلستان و بوستان و غزلهای عاشقانه. زندگی سعدی به زبان ساده: از شیراز تا بغداد و بازگشت، آثارش و آنچه دربارهٔ خانوادهاش میدانیم.
۲۶ عقرب ۱۴۰۵ · خواندن در 2 دقیقه

سعدی شیرازی (حدود ۶۰۶–۶۹۱ هجری قمری، نزدیک به ۱۲۱۰–۱۲۹۱ میلادی) از بزرگترین شاعران و نویسندگان زبان فارسی است. او را «استاد سخن» و «شیخ اجل» مینامند. نام کامل او را بیشتر منابع ابومحمد مشرفالدین مصلح بن عبدالله نوشتهاند. سالهای دقیق تولد و درگذشتش قطعی نیست و در منابع کمی متفاوت آمده است.
زندگینامهٔ کوتاه
| دوره | رویدادها |
|---|---|
| کودکی | تولد در شیراز؛ پدرش را در کودکی از دست داد |
| جوانی | رفتن به بغداد و تحصیل در مدرسهٔ نظامیه |
| سفرها | سالها سفر در سرزمینهای اسلامی؛ بسیاری از حکایتهای گلستان و بوستان به این سفرها نسبت داده میشود |
| بازگشت | حدود سال ۶۵۵ هجری به شیراز بازگشت، در دورهٔ اتابک ابوبکر بن سعد زنگی |
| آثار اصلی | بوستان (۶۵۵ ق)، گلستان (۶۵۶ ق)، غزلیات و قصاید |
| درگذشت | در شیراز؛ آرامگاه او «سعدیه» است |
چرا «سعدی»؟
تخلص «سعدی» را به سعد بن ابوبکر بن سعد زنگی، شاهزادهٔ سلغری فارس، نسبت میدهند؛ سعدی گلستان را به نام او کرد. این نسبت در منابع رایج است، هرچند برخی پژوهشگران دربارهٔ جزئیات آن بحث کردهاند.
نام پدر و مادر سعدی
بر پایهٔ نام کاملی که در منابع آمده («مصلح بن عبدالله»)، نام پدر سعدی عبدالله دانسته میشود. سعدی خود در آثارش به یتیم شدن در کودکی اشاره کرده است. از نام مادر سعدی در منابع معتبر قدیمی نشانی در دست نیست؛ هر نامی که بدون منبع برای او گفته میشود، قابل اعتماد نیست.
آثار سعدی
- بوستان (سعدینامه): منظومهای اخلاقی در ده باب.
- گلستان: نثری آمیخته با شعر در هشت باب؛ از شاهکارهای نثر فارسی. دربارهٔ هر دو کتاب در گلستان و بوستان سعدی نوشتهایم.
- غزلیات: غزلهای عاشقانهای که سعدی را استاد غزل کردهاند.
- قصاید، قطعات و رباعیات به فارسی و عربی.
همهٔ این آثار در مجموعهای به نام کلیات سعدی گردآوری شدهاند.
چرا سعدی هنوز زنده است؟
زبان سعدی ساده و روان است، اما معنای عمیقی دارد؛ بسیاری از جملههای او ضربالمثل شدهاند — مثل «مشک آن است که خود ببوید، نه آنکه عطار بگوید». مشهورترین شعرش، «بنیآدم اعضای یکدیگرند»، نمادی از همدلی انسانی شده است. نمونههایی از شعرهایش را در شعر سعدی با معنی و شعر عاشقانهٔ سعدی آوردهایم. در ایران، روز اول اردیبهشت روز بزرگداشت سعدی است.
دربارهٔ دیگر بزرگان ادب فارسی: مولانا، فردوسی و رودکی.
پرسشهای رایج
سعدی کیست؟
سعدی شیرازی (حدود ۶۰۶–۶۹۱ ق) شاعر و نویسندهٔ بزرگ فارسی و سرایندهٔ بوستان، نویسندهٔ گلستان و غزلهای عاشقانه است که به «استاد سخن» مشهور است.
نام پدر و مادر سعدی چیست؟
بر پایهٔ نام کامل او (مصلح بن عبدالله) نام پدرش عبدالله دانسته میشود؛ نام مادرش در منابع معتبر نیامده است.
آرامگاه سعدی کجاست؟
در شیراز، در محلی که به سعدیه مشهور است.
اشتباهی دیدید؟ به ما بنویسید.


