شعر کوتاه حافظ با معنی: بیت‌هایی که همه از بر دارند

بسیاری از بیت‌های حافظ چنان در زبان فارسی جا افتاده‌اند که گاهی بی‌آنکه بدانیم از او نقل می‌کنیم. در اینجا چند بیت کوتاه و مشهور را با معنایی ساده آورده‌ایم. حافظ هر غزل را چندلایه سروده؛ معناهایی که می‌آید یکی از خوانش‌های ممکن است.

بیت آغاز دیوان

الا یا ایها الساقی ادر کأساً و ناولها
که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها

ای ساقی، جامی بگردان و به من بده؛ عشق در آغاز آسان به نظر آمد، اما دشواری‌ها پیش آمد. مصراع نخست به عربی است.

امید

یوسف گم‌گشته بازآید به کنعان غم مخور
کلبهٔ احزان شود روزی گلستان غم مخور

همان‌گونه که یوسف به کنعان بازگشت، آنچه از دست داده‌ای بازمی‌گردد؛ خانهٔ غم روزی گلستان می‌شود.

عشق و جاودانگی

هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریدهٔ عالم دوام ما

کسی که دلش با عشق زنده شد هرگز نمی‌میرد؛ ماندگاری ما در دفتر جهان نوشته شده است.

اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را

اگر آن زیباروی شیرازی دل ما را به دست آورد، سمرقند و بخارا را به خال سیاه او می‌بخشم. از مشهورترین بیت‌های عاشقانهٔ حافظ.

فروتنی

صلاح کار کجا و من خراب کجا
ببین تفاوت ره کز کجاست تا به کجا

کار درست و پارسایی کجا و من سرگشته کجا؛ ببین فاصلهٔ این دو راه چه اندازه است.

دگرگونی

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم

بیا شادی کنیم، سقف آسمان را بشکافیم و طرحی تازه برای جهان بریزیم؛ دعوتی به نو کردن زندگی.

مدارا

آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است
با دوستان مروت با دشمنان مدارا

آرامش این جهان و آن جهان در دو چیز است: جوانمردی با دوستان و مدارا با دشمنان.

چند پیشنهاد برای خواندن حافظ

• هر بیت را در دل غزل کامل بخوانید؛ معنا از کل غزل می‌آید.
• بلند بخوانید: شعر حافظ موسیقی دارد.
• متن معتبر را از دیوان‌های تصحیح‌شده یا گنجور بخوانید؛ در پیام‌ها و شبکه‌های اجتماعی بیت‌های نادرست بسیار به نام حافظ می‌چرخد.

دربارهٔ رسم فال گرفتن از دیوان، فال حافظ را بخوانید، و برای بیت‌های مولانا شعر مولانا را ببینید.